★★★★½ – Donder is een spannend en verrassend slot van de Zeis-trilogie van Neal Shusterman. De ontwikkeling van de Cumulus vond ik bijzonder goed, al waren de tussenstukken minder interessant dan in Cumulus.
Let op: Donder is het laatste deel van een trilogie. Deze review verklapt niets over het einde van Donder, maar wel wat er in Zeis en Cumulus gebeurt.
| Titel (NL) | Donder |
| Titel (EN) | The Toll |
| Auteur | Neal Shusterman |
| Taal (NL) | Nederlands, e-book (zelf gelezen via Storytel) |
| Taal (EN) | Engels, luisterboek gelezen door Greg Tremblay · 15 uur 22 min |
| Uitgever (NL) | Pelckmans |
| Serie | Arc of a Scythe, deel 3 van 3: Zeis, Cumulus, Donder |
Snel naar
Waar gaat het over? · Wie is wie? · Wat vond ik er zelf van? · De hele trilogie · Voor wie? · Waar lees of luister je het?
Waar kun je Donder lezen of luisteren?
Ik heb het Nederlandse e-book gelezen via Storytel. De Engelse luisterversie, The Toll, wordt voorgelezen door Greg Tremblay.
- Storytel: Nederlands e-book. Probeer Storytel
- Nextory: Nederlands e-book. Probeer Nextory. Met de code Jufjannie40 krijg je als nieuwe gebruiker 40 dagen gratis.
- Kobo Plus: Nederlands e-book. Let op: het aanbod van Kobo Plus kan veranderen.
- bol.com: Nederlands e-book. Bekijk Donder op bol.com
- Apple Books: Nederlands e-book en Engels luisterboek
Waar gaat Donder over?
De wereld die de Cumulus voor de mensheid heeft opgebouwd, verandert met de dag meer van een utopie in een akelige dystopie. Mensen worden openlijk en gruwelijk onderdrukt. Dat gebeurt niet in één keer. Met terreur wordt de ene bevolkingsgroep na de andere aangepakt.
Goddard en zijn trawanten grijpen elke dag meer macht. Andere werelddelen kunnen nauwelijks nog bij hun eigen principes blijven: aansluiten, of de gevaarlijke gevolgen ervaren. In dit deel lijkt alle hoop verloren. Beetje bij beetje komt er toch wat hoop. Greyson Tolliver is de Tol geworden en probeert op zijn eigen manier de mensen weer hoop te geven, al is hij vooral het symbool van één bevolkingsgroep. En de Cumulus zoekt steeds meer manieren om om zijn gezworen eed heen te werken. Zolang hij zich aan alle regels houdt, is de mensheid gedoemd.
Hoe gaat het verder met Citra en Rowan na de dramatische gebeurtenissen aan het einde van Cumulus? En hoe vergaat het hun oude mentor?
De sfeer van Donder in beeld
Donder voelt dreigend: terreur, onderdrukking en een wereld waarin alle hoop verloren lijkt. Toch komt er beetje bij beetje weer wat hoop.
Wie is wie in Donder?
In Donder krijgen veel meer personages een belangrijke rol dan in de vorige delen. In deze karaktermap zie je de belangrijkste personages, bij welke groepen ze horen en welke rol ze in het verhaal spelen.
Omdat er zoveel personages zijn, krijgt ieder van hen maar weinig tijd voor hun verhaal en hun groei. Er komt een bijzondere schipper bij: Jerico Soberanis, meestal Jeri genoemd. Jeri is afwisselend man en vrouw. Schijnt de zon, dan is zij een vrouw en spreek je haar aan met vrouwelijke voornaamwoorden. Schijnt de zon niet, of zit er een wolk voor, dan is hij een man. De meeste ruimte voor ontwikkeling krijgt volgens mij de Cumulus. Op zich niet verkeerd. Ik vond het zo prima uitgewerkt.
Wat is sterk aan Donder, en wat minder?
Dit verhaal draait niet puur om Citra of Rowan, maar om de toekomst van de hele maatschappij.
Wat vond ik zelf van Donder?
Ik vind Donder een heel goed einde van de serie, en ook erg spannend als laatste avontuur. De wendingen zijn goed bedacht en goed uitgewerkt. Vooral als je de drie boeken vlak achter elkaar leest, merk je hoe de gebeurtenissen aansluiten op de aanwijzingen die de Cumulus in de vorige boeken al gaf.
Waarom dan geen 5 sterren? Dat komt door de tussenstukken aan het einde van elk hoofdstuk. In de vorige boeken pasten die nauw bij het verhaal. Ze vertelden belangrijke informatie, en samen met het verhaal vormden ze één geheel. Dat vond ik nu niet het geval. De tussenstukken van de Cumulus bestaan nu uit korte dialogen, en die vond ik best saai. Daarom vond ik Cumulus beter.
Hoe eindigt de Zeis-trilogie?
Zonder iets te verklappen: na Cumulus bleef ik met twee vragen zitten. Welke verandering zou de Cumulus doorvoeren om uit zijn kooi van regels te komen? En wat zou er gebeuren als hij, net als een mens, boos werd en wilde straffen of vergelding zocht? In Donder krijg ik eindelijk antwoord. De besluiten die de Cumulus neemt, vond ik heel bijzonder en zeer verrassend. Ze geven het verhaal mooie wendingen, en die leiden tot een prima conclusie.
Wat vind ik van de Cumulus in deze serie?
De ontwikkeling van de Cumulus is voor mij een van de interessantste onderdelen van de serie. Als lezer vraag je je steeds af of hij zelf voor een dystopie gaat zorgen. Daarmee geeft de serie een originele draai aan dit genre. In Donder krijgt hij van alle personages de meeste ruimte, en dat vind ik niet verkeerd. Het is mooi om te zien hoe hij zich ontwikkelt. Hij blijft voor de mensheid strijden, en weet daarbij eervoller te blijven dan de meeste mensen kunnen.
Is de Zeis-trilogie de moeite waard?
Ja. Met dit einde, en met het plezier dat ik aan alle drie de boeken heb beleefd, vind ik deze serie zeker het aanraden waard.
Het concept vind ik heel origineel. We leven in een toekomst waarin de mensheid niet meer kan sterven. Het beroep van Zeis is bedacht om de aarde bewoonbaar te houden: een Zeis kiest wie er gedorst, dus gedood, wordt om overbevolking tegen te gaan. Daarbij komt de Cumulus, een AI met een bewustzijn, zo goed uitgewerkt dat hij een van de hoofdpersonages van de serie wordt.
Vanaf welke leeftijd is Donder geschikt?
Ook voor Donder vind ik 14 jaar nog steeds prima. Er zitten gewelddadige gebeurtenissen in, zoals massaal dorsen en de dood van onschuldige mensen. Maar het boek zet je ook aan het denken over sterfelijkheid, rechtvaardigheid, macht en menselijke vrijheid.
Voor wie is Donder wel en niet geschikt?
Welke boeken lijken op Donder?
De boeken waarmee ik deze serie vergelijk, vind je in mijn review van Zeis.
Komt er nog meer na Donder?
Donder is het laatste deel van de trilogie. Er komt wel een voorgeschiedenis: Rising Thunder: A Prequel to Scythe. In het Nederlands heet dit boek Dreigende donder. Het Engelse luisterboek, voorgelezen door Greg Tremblay, staat vanaf 1 december 2026 bij Storytel en Nextory.
Mijn eindoordeel over Donder
Donder krijgt van mij 4,5 sterren: een spannend laatste avontuur met een prima conclusie, al haalden de tussenstukken voor mij het niveau van Cumulus niet. Heb je Zeis en Cumulus gelezen, lees dan zeker door. De hele trilogie vind ik het aanraden waard.
Wat je in deze review extra vindt
Kwam je hier via een kort overzicht en wil je weten of er meer te halen valt? Dit staat er verder op deze pagina.
- Een moodboard met de sfeer van Donder
- Een karaktermap met de belangrijkste personages, hun groepen en hun rol in het verhaal
- Waarom ik 4,5 sterren geef en geen 5, en hoe Donder zich verhoudt tot Cumulus
- Wat ik van het einde vind, zonder het te verklappen
- Mijn oordeel over de hele Zeis-trilogie
- Een voor-wie-gids op basis van wat je zoekt in een boek, niet alleen op genre
Donder – Neal Shusterman
Lees je hier vaker? Dan kun je mijn site instellen als voorkeursbron, zodat je mijn recensies vaker terugziet in Google.
Voeg mij toe als voorkeursbron in Google