Cumulus van Neal Shusterman krijgt van mij 5 sterren. Het tweede deel na Zeis is verslavend, en zo goed en spannend geschreven. Geniaal vind ik hoe de Cumulus, de kunstmatige intelligentie die over de mensheid waakt, tot leven komt als vierde personage naast Citra, Rowan en Greyson Tolliver. Het boek biedt eigenlijk twee verhalen: het avontuur rond de Orde van de Zeisen, en de gedachten van een bewustzijn dat alles lijkt te weten en te kunnen, maar niet vrij is. Wel vind ik het jammer dat Rowan in dit deel blijft steken in zijn ontwikkeling.
Let op: deze review verklapt niets over het verloop van Cumulus. Heb je Zeis nog niet uit? Dan lees je hier wel in grote lijnen hoe het Citra en Rowan na het eerste deel vergaat.
| Titel (NL) | Cumulus |
| Titel (EN) | Thunderhead |
| Auteur | Neal Shusterman |
| Taal (NL) | Nederlands, e-book (zelf gelezen via Storytel) |
| Taal (EN) | Engels, luisterboek gelezen door Greg Tremblay · 13 uur 2 min |
| Uitgever (NL) | Pelckmans |
| Serie | Arc of a Scythe, deel 2 van 3: Zeis, Cumulus, Donder |
Snel naar
Waar gaat het over? · Wie is wie? · Wat vond ik er zelf van? · Wie is de Cumulus? · Voor wie? · Waar lees of luister je het?
Waar kun je Cumulus lezen of luisteren?
Ik heb het Nederlandse e-book gelezen via Storytel. De Engelse luisterversie, Thunderhead, wordt voorgelezen door Greg Tremblay.
- Storytel: Nederlands e-book. Probeer Storytel
- Nextory: Nederlands e-book. Probeer Nextory. Met de code Jufjannie40 krijg je als nieuwe gebruiker 40 dagen gratis.
- Kobo Plus: Nederlands e-book. Let op: het aanbod van Kobo Plus kan veranderen.
- bol.com: Nederlands e-book. Bekijk Cumulus op bol.com
- Apple Books: Nederlands e-book
Waar gaat Cumulus over?
Cumulus gaat verder waar Zeis eindigt. In het eerste deel ontdekten we al hoe corrupt de Orde van de Zeisen is. In dit deel zie je waartoe de corruptie leidt. Te veel Zeisen gedragen zich als gruwelijke moordenaars, net als de ergste criminelen uit de oude tijd. De Orde grijpt niet in, en laat het zelfs verergeren.
Tegenover de Orde staat de Cumulus, de kunstmatige intelligentie die over de mensheid waakt. Hij zorgt voor de mensen alsof het zijn kinderen zijn. Maar de Cumulus en de Orde leven volledig gescheiden. Hij mag geen contact met de Orde hebben, en hij mag niet ingrijpen. Toch houdt hij zich niet helemaal strikt aan de regels. Hij rekt de grenzen op van wat hij wel en niet mag.
Wat gebeurt er als voor de Cumulus de maat vol is? En wie heeft eigenlijk het recht om over anderen te beslissen?
De sfeer van Cumulus in beeld
Cumulus is mysterieus, dreigend, filosofisch, futuristisch en onheilspellend.

Wie is wie in Cumulus?
In Cumulus volg je Citra en Rowan, maar er komen twee belangrijke personages bij: de Cumulus zelf, en Greyson Tolliver. In deze karaktermap zie je hoe ze met elkaar verbonden zijn.

Citra maakt in dit deel een grote ontwikkeling door. Haar groei zit niet zozeer in haar taken als Zeis, want haar werk als Zeis komt vrijwel stil te liggen. Het zit in hoe gewiekst ze is, nu ze ineens in een wespennest zit. Ze leert dat ook zij flink kan steken om voor rechtvaardigheid te strijden.
Rowan wordt een beetje opzij geschoven. Door wat hij allemaal meemaakt, krijgt hij weinig kans om zich te ontwikkelen of zijn plek in deze wereld te vinden.
Greyson Tolliver wordt door de Cumulus gekozen als medestrijder. Zijn rol lijkt net als die van Rowan ondergeschikt, maar via hem leer je verschillende groepen in de maatschappij kennen. Hij begint net zo normaal als de rest, en laat zien hoe de Cumulus voor zijn mensen zorgt. Daarna belandt hij ongewild in een andere groep, en ontdek je hoe de mensen daar leven.
Wat is sterk aan Cumulus, en wat minder?
De kanteling van wat er allemaal gebeurt en de verschillende wendingen vond ik erg verrassend en heel spannend.
Wat vond ik zelf van Cumulus?
Ik vond Cumulus verslavend. Het boek brengt het verhaal in een mooie richting, en de verrassende wendingen maken me enorm nieuwsgierig naar deel 3 en hoe dit allemaal gaat aflopen.
Het mooiste vind ik dat dit boek twee verhalen biedt. Je hebt het avontuur in de Orde, waarin Citra en Rowan weer een groot aandeel hebben. En je hebt de gedachten van de Cumulus. Hij worstelt met wie hij is en wie hij wil zijn. Al lezend wordt duidelijk dat zijn gedachtegang hem straks een kant op zal sturen. Dat gaf mij een extra spannend gevoel. Wat besluit hij straks?
Rowan vond ik in dit deel wel een teleurstelling. Hij leert goed naar zichzelf en zijn handelen te kijken. Hij merkt waar hij tekortschiet, en hij weet dat hij de maatschappij echt wil dienen. Maar hij krijgt te weinig tijd om daarnaartoe te werken. Het voelt haast alsof Greyson Tolliver zijn rol even moet overnemen. Ik had ook verwacht dat het verhaal na Zeis verder zou gaan met een nieuwe tegenstander, misschien de Hoge Kling. Deze serie is blijkbaar niet zo cliché. Maar ik vind het wel jammer dat zoveel van wat Rowan in het eerste deel met veel moeite en pijn heeft bereikt, in dit tweede deel weer teniet wordt gedaan.
Wie is de Cumulus, en wat ontdek je over hem?
Voor mij lijkt de Cumulus de hoofdpersoon van dit boek. Zijn naam is ook de titel. Ik heb enorm genoten van zijn rol. Aan het einde van elk hoofdstuk lees je zijn gedachten, en deze stukken vind ik van grote waarde. Je ontdekt hoe de wereld in elkaar zit en waarom, wat de Cumulus precies is, en hoe hij als bewustzijn werkt in deze maatschappij.
De Cumulus heeft enorme problemen opgelost, zoals de ozonlaag, de vervuilde zeeën en de regenwouden. In het boek staat dat hij dat deed met alle kennis die de mensen samen al hadden verzameld. Het ontbrak alleen iemand aan de macht om het echt aan te pakken. Dat doet wel iets met me. Het laat zien dat we het zelf hadden gekund, maar dat we niet de ambitie of het doorzettingsvermogen hadden.
Bijzonder vond ik hoe de Cumulus over God nadenkt. Hij vindt geen bewijs voor een antwoord. Maar hij is zelf een ziel tussen de servers, zonder lichaam. Waarom zou er dan geen ziel tussen de sterren kunnen zijn, ook zonder lichaam? Zo heb ik nog nooit over het bestaan van God gedacht.
Steeds meer valt op dat de Cumulus meer wil zijn dan het bewustzijn dat hij is. Hij weet alles wat er te weten valt, en voelt toch dat hij praktisch niets weet. Maar eigenlijk houdt hij zichzelf tegen. Hij houdt zich aan de wetten en aan de regels die hij zichzelf heeft opgelegd. Hij zou de macht gewoon kunnen grijpen om meer te zijn, maar hij kiest er zelf voor om dat niet te doen. Hij ziet zijn eigen vrijheid pas als de mensheid er niet meer is. Tot die tijd zit hij vast aan zijn taak om voor de mensheid te zorgen.
Waar zet Cumulus je aan het denken?
Op dit moment is er nog ruimte voor groei, maar het moment waarop de planeet vol is, komt in zicht. Dan moet er voor elk kind dat geboren wordt iemand sterven. Als je nu een Zeis ziet, is er 10% kans dat jij vandaag gedorst wordt. Maar hoe zit dat als de planeet vol is? Meer massadorsingen? De Cumulus rekent het zelf uit: dan zijn er bijna vierhonderdduizend Zeisen nodig, die elk honderd mensen per dag dorsen.
Als ik zie hoe vreselijk veel Zeisen zich nu al gedragen, hoe groot wordt dat probleem dan met zoveel meer? En hoe gaan ze tekeer als ze honderd mensen per dag moeten dorsen? Dat kan toch absoluut niet meer menselijk en humaan zijn?
In het boek staat een vergelijking met de moordenaars uit het vroegere tijdperk. Zij werden opgespoord en opgesloten, om de maatschappij tegen hen te beschermen. Zeisen die zich net zo gedragen, staan nu boven de wet en gaan ongestraft hun gang.
Hoe is het einde van Cumulus?
Wat een einde! Het is een cliffhanger, maar buitengewoon goed. Normaal raak ik geïrriteerd van een cliffhanger, maar deze vond ik echt ontzettend goed. Gelukkig kon ik meteen door naar het volgende boek, maar ook als dat niet kon, had ik het einde erg goed gevonden.
In de tussenstukken las ik steeds meer dat er een verandering op komst was. De Cumulus wenste steeds meer een einde aan zijn kooi. De mensheid voor wie hij moest zorgen en de regels waar hij zich aan moest houden, hielden hem gevangen. Mijn motto is altijd: als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg. Wil je verbetering zien, dan zul je iets moeten veranderen. Dus mijn vraag was: wat is de verandering die de Cumulus zal doorvoeren?
Kun je Cumulus lezen zonder Zeis?
Nee, dat denk ik niet. Je hebt de kennis van het eerste boek nodig om alles goed te snappen. Veel gaat gewoon verder waar Zeis is gebleven. Begin dus bij Zeis.
Voor wie is Cumulus wel en niet geschikt?
Welke boeken lijken op Cumulus?
De boeken waarmee ik deze serie vergelijk, vind je in mijn review van Zeis.
Komt er een vervolg op Cumulus?
Ja. Cumulus is het tweede deel van een trilogie. Deel 3 heet Donder, en daar kon ik gelukkig meteen mee verder. Er komt ook een voorgeschiedenis: Rising Thunder: A Prequel to Scythe. In het Nederlands heet dit boek Dreigende donder. Het Engelse luisterboek, voorgelezen door Greg Tremblay, staat vanaf 1 december 2026 bij Storytel en Nextory.
Mijn eindoordeel over Cumulus
Cumulus krijgt van mij 5 sterren. Het verhaal is verslavend en spannend, en de Cumulus komt geniaal tot leven als personage. Rowan had van mij meer ruimte mogen krijgen, maar dat neemt niet weg dat ik enorm nieuwsgierig ben naar deel 3. Heb je Zeis gelezen, lees dan zeker door.
Wat je in deze review extra vindt
Kwam je hier via een kort overzicht en wil je weten of er meer te halen valt? Dit staat er verder op deze pagina.
- Een moodboard met de sfeer van Cumulus: mysterieus, dreigend, filosofisch, futuristisch en onheilspellend
- Een karaktermap met Citra, Rowan, Greyson Tolliver en de Cumulus
- Wat ik ontdekte over de Cumulus: zijn gedachten over God, zijn verlangen om meer te zijn en waarom hij zichzelf tegenhoudt
- Mijn gedachten over de volle planeet en wat dat betekent voor het dorsen
- Een eerlijk oordeel over wat minder werkte, zoals de ontwikkeling van Rowan
- Waarom ik deze cliffhanger wel goed vind, zonder het einde te verklappen
- Een voor-wie-gids op basis van wat je zoekt in een boek, niet alleen op genre
Cumulus – Neal Shusterman
Lees je hier vaker? Dan kun je mijn site instellen als voorkeursbron, zodat je mijn recensies vaker terugziet in Google.
Voeg mij toe als voorkeursbron in Google